Ukraina przygotowała wniosek do Niezależnej Międzynarodowej Komisji Śledczej ds. Ukrainy (The Independent International Commission of Inquiry on Ukraine) przy Organizacji Narodów Zjednoczonych w sprawie naruszeń międzynarodowego prawa humanitarnego. Przy wsparciu Państwowej Służby Archiwalnej Ukrainy, organizacja społeczna Fundacja Wspierania Badań Podstawowych (Фонд підтримки фундаментальних досліджень) udokumentowała rażące naruszenia przez Federację Rosyjską norm międzynarodowego prawa humanitarnego, które przejawiały się w szeroko zakrojonym, nielegalnym przywłaszczeniu dokumentów Narodowego Zasobu Archiwalnego Ukrainy i państwowych instytucji archiwalnych podczas nielegalnej tymczasowej okupacji Autonomicznej Republiki Krymu, od 2014 roku.

Udokumentowane fakty świadczą o systematycznych bezprawnych działaniach przedstawicieli państwa agresora, mających na celu nielegalne wywłaszczenie, przeniesienie i przywłaszczenie dokumentów archiwalnych o wartości historycznej, kulturowej i dowodowej. Takie działania stanowią rażące naruszenie międzynarodowego prawa humanitarnego, w szczególności zobowiązań państwa okupującego w zakresie ochrony dóbr kultury i dziedzictwa dokumentacyjnego na terytoriach okupowanych, i mogą być kwalifikowane jako zbrodnie wojenne. Wniosek opiera się na wynikach wspólnego projektu Państwowej Służby Archiwalnej Ukrainy i organizacji Fundacja Wspierania Badań Podstawowych pt. „Przeszłość dla przyszłości: odpowiedzialność za zbrodnie wojenne przeciwko archiwom”, który jest realizowany w latach 2024–2026. Projekt ma na celu rejestrowanie i kwalifikację prawną naruszeń międzynarodowego prawa humanitarnego w odniesieniu do dziedzictwa archiwalnego Ukrainy jako elementu prawa do prawdy, zapewnienie pociągnięcia winnych osób do odpowiedzialności oraz stworzenie gwarancji, że takie zbrodnie nie powtórzą się w przyszłości.
Państwowa Służba Archiwalna Ukrainy konsekwentnie wspiera inicjatywy mające na celu ochronę dziedzictwa dokumentacyjnego w warunkach konfliktu zbrojnego oraz dokumentowanie nielegalnego wykorzystywania dokumentów archiwalnych jako dowodów naruszeń międzynarodowego prawa humanitarnego i zbrodni wojennych, w ramach krajowych i międzynarodowych mechanizmów wymiaru sprawiedliwości.

Źródło:

qov.ua: Захист архівної спадщини України: внесено подання до Незалежної міжнародної комісії ООН з розслідування злочинів щодо України

oprac. Edyta Łaborewicz
AP Wrocław O.Legnica