Z datą 7 września 2009 r. w Dzienniku Ustaw Republiki Czeskiej nr 93, pod pozycją 309 opublikowany został jednolity tekst ustawy „o archiwistyce i służbach kancelaryjnych oraz o zmianie niektórych ustaw, jakie wynikły z późniejszych zmian” (o archivnictví a spisové službě a o změně některých zákonů, jak vyplývá z pozdějších změn), dając czeskim archiwistom nowe narzędzie do pracy i zabezpieczania materiałów wieczystych.
Przypomnijmy, iż Parlament Republiki Czeskiej nową ustawę archiwalną uchwalił w 2004 r., zmieniając starą komunistyczna ustawę z 1973 r. Jednak w ciągu ostatnich 5 lat nowe prawo było kilkakrotnie nowelizowane, jak również wydano do niej kilka aktów prawnych wykonawczych różnej rangi. Rodziło to problemy w dotarciu do właściwych przepisów i ich interpretacji, dlatego też stało się konieczne opublikowanie jednolitego tekstu ustawy.

Tekst ustawy w jezyku czeskim.
oprac. Ivo Łaborewicz
AP Jelenia Góra

W dniach 18 września – 19 października 2009 r. w Nowogrodzkim Państwowym Zjednoczonym Muzeum-Rezerwacie czynna będzie wystawa pod tytułem „Nowogród Wielki; historia w dokumentach”, przygotowana przez Państwowe Archiwum Obwodu Nowogrodzkiego, przy finansowym wsparciu Federalnej Agencji Archiwów i lokalnej administracji Obwodu.
Prawie sto dokumentów z okresu XIII-XX wiek obrazuje kolejne etapy wielowiekowej historii Nowogrodu Wielkiego – pierwszej stolicy Rusi, ustanowionej w IX wieku przez kniazia Ruryka. Wystawa podzielona jest tematycznie i chronologicznie na cztery części: 1) Nowogrodzka republika feudalna, 2) Nowogród w państwie rosyjskim, 3) Miasto gubernialne imperium rosyjskiego, 4) Okres sowiecki i postsowiecki w historii Nowogrodu Wielkiego. Na wystawie prezentowane będą m. in. najstarsze zachowane dokumenty miasta (z XIII w.), jeden z nowogrodzkich latopisów, plany miejskich obiektów (monastyrów Kłopskiego i Antoniego), paszport Fiodora Dostojewskiego, księgi metrykalne z wpisami o urodzeniu i chrzcie kompozytora Siergieja Rachmaninowa.

Więcej w języku rosyjskim

oprac. Edyta Łaborewicz
AP Legnica

Propagandę, jako ważny element prowadzenia wojny, po raz pierwszy na wielką skalę zastosowano w czasie II Wojny Światowej. Ważnym narzędziem tej bezkrwawej kampanii był aparat fotograficzny i kamera filmowa, z natury swej rzeczy służące do dokumentowania rzeczywistości. W dniach 24-26 września tego roku w Berlinie odbędzie się sympozjum zatytułowane „Die Kamera als Waffe“ Propagandabilder des Zweiten Weltkrieges (Kamera jako broń. Filmy propagandowe II Wojny Światowej). To kolejne ważne wydarzenie w kalendarzu imprez w Niemczech upamiętniających wybuch II Wojny Światowej i napaści hitlerowskich Niemiec na Polskę, po wystawie fotografii w Bundesarchiv w Koblencji „Im Objektiv des Feindes. Die deutschen Bildberichterstatter im besetzten Warschau 1939-1945“ (Archnet z 26 sierpnia 2009) Organizatorem imprezy jest Deutsche Kinemathek Museum fur Film und Fernsehen we współpracy z Bundesarchiv i Stiftung Topographie des Terrors.

Jak zapowiadają organizatorzy, sympozjum poszukiwać będzie odpowiedzi na pytanie o warunki powstania i oddziaływanie propagandowych filmów wojennych, tworzonych przez tzw. Propagandakompanien Wehrmachtu (PK), a także ich medialnego życia po 1945 roku. Sympozjum składa się z kilku bloków tematycznych. Pierwszy z nich to „Ikonografia- wizerunek wroga, wizerunek obcego”. Tematyka wykładów dotyczyć będzie działalności PK na terenie okupowanej Polski i przedstawiania w kronikach filmowych Polaków i Żydów w Warszawie i Bydgoszczy. Poruszona zostanie również tematyka strategii propagandowej, w której posuwano się np. fotomontażu aby zdyskredytować przeciwnika. Wykład zilustrowany zostanie pokazem filmu z 1939 roku „Feldzug in Polen „
Drugi blok nazwany został „Produkcja filmowa – estetyka i sprawy techniczne”. Poruszone tu zostaną problemy natury estetycznej np. zastosowanie koloru w kronikach filmowych i oddziaływanie barwy na widza. Osobne wykłady poświecone zostaną drodze i przetwarzaniu materiału filmowego, od jego nakręcenia, aż do sali kinowej. W kolejnym bloku nazwanym „Reporterzy jako bojownicy i widzowie” postawione zostało pytanie o tożsamość twórców tych „dzieł”- żołnierze czy żurnaliści, czy posłuszeństwo rozkazom jako powinność żołnierza, czy przekazywanie prawdy jako powinność reportera?. Omówione zostaną również źródła archiwalne do dziejów Kompanii Propagandowych znajdujące się w Bundesarchiv. Inne, równie ciekawe wykłady w bloku określonym „Propaganda na eksport” dotyczyć będą realizacji kronik filmowych dla zagranicy, w których pokazywano „milsze” oblicze Niemców oraz dowody sympatii dla Wermachtu, w ilustrowanych materiałach „Signal”. Osobny blok seminaryjny poświęcony jest drugiemu życiu materiałów propagandowych, już po 1945 roku, i ich wykorzystaniu dla potrzeb dokumentalistyki telewizyjnej.
Ponadto od 25 sierpnia do 6 października w Deutsche Kinemathek odbywać się będą pokazy niemieckich filmów dokumentalnych związanych w wrześniem 1939 roku, a także pokazy polskich filmów fabularnych takich jak: „Lotna” A. Wajdy, „Hubal” B. Poręby, „Westerplatte” S. Różewicza i „Jutro idziemy do kina” M. Kwiecińskiego.
Oceniając te cenne i dobrze zachowane materiały archiwalne należy pamiętać o ich przeznaczeniu do prowadzenia tzw. wojny psychologicznej, co oznaczało osłabianie morale przeciwnika i podnoszenie poczucia wartości we własnym narodzie. Jak pokazuje historia, propaganda czasów powojennych była też bronią straszną i wywarła silny wpływ na społeczeństwo. W czasach pokoju propaganda straciła swoje groźne oblicze i występuje w formie, którą zwykliśmy ładnie określać jako Public relations.

Na podstawie materiałów Bundesarchiv i Deutsche Kinemathek
Oprac. Jolanta Leśniewska
AP Kutno

W dniu 23 października 2009r. na Uniwersytecie im Mikołaja Kopernika w Toruniu odbędzie się konferencja poświęcona wybitnemu polskiemu historykowi profesorowi Marianowi Gumowskiemu.

Profesor Marian Gumowski (1881-1974) należał do grona najlepszych polskich znawców numizmatyki, sfragistyki i heraldyki. Był autorem licznych publikacji ze wszystkich tych dziedzin, z których wiele pozostaje niezastąpionych po dziś dzień. Po zakończeniu ostatniej wojny Marian Gumowski został zatrudniony jako pracownik naukowy UMK. W Instytucie Historii UMK pracował do 1960 r., kiedy to przeszedł na emeryturę. Profesor zmarł w Toruniu 1 listopada 1974r. w wieku 93 lat. Konferencja ma na celu podsumowanie dorobku naukowego Profesora oraz zebranie informacji o jego spuściźnie naukowej, które po 1974r. uległa rozproszeniu

Program

oprac. Marcin Hlebionek

UMK Toruń