Szwajcaria: Banki na wokandzie światowej opinii publicznej- dokumentacja Claims Resolution Tribunals w Budesarchiv

Ta sprawa poruszyła mocno Europę i wstrząsnęła zazwyczaj stabilną pozycją Szwajcarii- oskarżenia o współudział w Holokauście, uśpione konta ofiar niemieckiego totalitaryzmu w helweckich bankach. Sprawa ciągnie się od 1996 r., a swój początek wzięła w Nowym Jorku, gdzie w środowisku Światowego Kongresu Żydów rozgorzała dyskusja o aktywności szwajcarskich banków w czasie drugiej wojny światowej. W 1996 r. Stowarzyszenie Bankierów Szwajcarskich (SBA) oraz World Jewish Restitution Organization powołały komisję do zbadania sprawy "uśpionych kont", należących do ofiar Holocaustu. Na jej czele stanął Paul Volcker, były prezes Banku Rezerw Federalnych USA. Rząd Szwajcarii powołał dodatkowo "niezależną komisję ekspertów", której przewodniczył prof. Jean-François Bergier i w której skład wszedł między innymi wybitny izraelski badacz Holocaustu Saul Friedländer. Jej zadaniem było prześledzenie szwajcarskiego handlu złotem z Niemcami podczas II wojny światowej. Organizacja domagała się odszkodowań za – jak domniemano- pokątnie skrywanie nieaktywne konta bankowe oraz depozyty kosztowności należące do ofiar holokaustu. Tak postawionych zarzutów nie może lekceważyć żadne państwo czy nawet potężne  instytucje finansowe.  Ciężar odium jakie towarzyszy tego typu oskarżeniom jest miażdżące w oczach opinii publicznej.

W tym roku szwajcarskie Bundesarchiv w Bernie przejęło akta sądu polubownego „Claims Resolution Tribunals” CRT, który działał w latach 1998-2012 i miał rozstrzygać spory pomiędzy stronami, uregulować wzajemne relacje, a przede wszystkim dokonać   podziału odszkodowań w ramach globalnego porozumienia. Trybunał powołano w 1998 roku po tym jak szwajcarskie banki zawarły porozumienie w sprawie zaspokojenia zbiorowego pozwu  poszkodowanych i ich spadkobierców Banki zapłaciły 1,25 mld USD na stworzony do tego celu Fundusz, dzięki czemu wszystkie indywidualne skargi zostały wycofane. Na przejęty zasób składają się głównie kopie dokumentów bankowych i oświadczenia majątkowe od 1930 roku.  
Dokumentacja działalności CRT dzieli się na dwa okresy: faza I do 1997 roku włącznie obejmuje dokumentację osób pochodzenia żydowskiego posiadających martwe konta, których nazwiska opublikowane zostały przez szwajcarskie banki; faza druga obejmuje dokumentację  z lat 1998-2012 związaną z tzw. „Globalen Vergleich“ czyli światowym porozumiem dotyczącym martwych kont.
To właśnie dokumenty z tzw. II fazy działalności CTR zostały przejęte w bieżącym roku do Bundesarchiv i mają zostać również opracowane do końca tego roku. Udostępnianie tych dokumentów odbywa się zgodnie z federalnym prawem archiwalnym (Bundesgesetz über die Archivierung (BGA, SR 152.1), co oznacza że akta mogą być udostępnione po 30 latach od ich wytworzenia.

Ciekawostki:

-W grudniu 1999 r. niezależna komisja wydała "Raport w sprawie uśpionych kont ofiar hitlerowskich prześladowań w szwajcarskich bankach". W odniesieniu do ofiar nie znaleziono dowodów systematycznego dyskryminowania, utrudniania dostępu, sprzeniewierzenia lub naruszenia wymogów szwajcarskiego prawa.
- Niejaki Christoph Meili, który zatrudnił się w UBS  (Union Bank of Switzerland) jako nocny stróż, wykradł informacje, z których wynikało, że bank zniszczył dokumenty związane ze współpracą z Reichsbankiem oraz dotyczące "osieroconych kont" klientów żydowskich. Meilego ścigano za wykradzenie tajemnic, ale jego informacja sprawiła, że spadkobiercy ofiar Holocaustu wytoczyły bankom szwajcarskim pozew o odszkodowanie. Skończyło się na ugodzie w wysokości 1,25 mld dol.
-Zgodnie z obowiązującymi w Szwajcarii od 1 stycznia bieżącego roku przepisami aktywa bankowe, których właściciele nie dają znać o sobie od ponad 60 lat, przechodzą na własność rządu. Przepisy te nakazują jednocześnie bankom ujawnienie, do kogo należą nieczynne konta z wkładami po co najmniej 500 franków szwajcarskich oraz aktywa o nieznanej wartości, jak walory przechowywane w sejfach. W grudniu 2015 opublikowane listę  2600 nazwisk na które figurują nieczynne konta.

Więcej: Bundesarchiv übernimmt Unterlagen zu nachrichtenlosen Vermögen

Jolanta Leśniewska
AP Kutno

Poprawiony (niedziela, 19 czerwca 2016 14:01)

 
9 czerwca 2017

International Archives Day
Friday 9 June 2018


Materiały MRA
do pobrania

Dawne pismo


Archiwum Narodowe
w Krakowie

Instytut Józefa Piłsudskiego


Instytut
Józefa Piłsudskiego
w Ameryce

NOWOŚĆ


W warsztacie archiwisty

pdf prezentacji

Agnieszki Michalewicz pt.:

Kwalifikacja archiwalnai porządkowanie akt osobowych

– ze szczególnym uwzględnieniem akt osobowych kategorii A.


Ogłoszenia

Wprowadzenie do archiwistyki
stron WWW (warsztat)


organizator Laboratorium
Cyfrowe Humanistyki UW

Warszawa 20 czerwca 2018
zapraszamy!
więcej




NOMA
Norma opisu materiałów archiwalnych
w archiwach państwowych
dostepna na stronie NDAP

Słowniki archiwalne

A Glossary

of
Archival and Records
Terminology

SAA
Online Glossary

Online-Lexikon „Terminologie der Archivwissenschaft“
Terminologie der Archivwissenschaft
Online-Lexikon


Portail International Archivistique Francophone

Portail International
Archivistique Francophone
On-Line Glossaire


ICA
Multilingual
Archival Terminology