Podczas gdy w Polsce dopiero w tym roku podj?to si?  opracowania narodowej normy opisu materia?ów archiwalnych zgodnej ze standardami mi?dzynarodowymi, w Szwajcarii taka norma funkcjonuje ju? od wielu lat. Prace nad jej opracowaniem szwajcarskiej dyrektywy dla zastosowania ISAD (G) zosta?y podj?te ju? w 2005 roku przez grup? robocz? do spraw norm i standaryzacji Arbeitsgruppe Normen und Standard (AGN&S), w ramach dzia?alno?ci Szwajcarskiego Zwi?zku Archiwistek i Archiwistów  Verband Schweizerischer Archivarinnen und Archivare (dalej: VSA). Zadaniem AGN&S  by?o stworzenie  wytycznych, które mia?y zaadoptowa? ISAD(G)  na gruncie narodowym, uwzgl?dniaj?c specyfik? archiwów szwajcarskich, ich ró?norodno??, odmienne  regulacje prawne, tradycje w zakresie udost?pniania zasobu jak równie? odmienne metodyki archiwalne wynikaj?ce z wp?ywów szkó? archiwalnych niemieckiej, francuskiej i w?oskiej. Norma adresowana jest do archiwów ró?nej proweniencji nie tylko pa?stwowej. Dlatego powstawa?a ona we wspó?pracy z archiwami zwi?zkowymi, kantonalnymi, gminnymi, archiwami instytucjonalnym i prywatnymi archiwami gospodarczymi. Prace te zako?czone zosta?y w 2009 roku opublikowaniem  przez VSA szwajcarskich  wytycznych do zastosowania  ISAD (G) Schweizerische Richtlinie für die Umsetzung von ISAD(G).
Po co potrzebna by?a Szwajcarom narodowa norma  ISAD? We wst?pie do wytycznych podawane jest nast?puj?ce uzasadnienie:
- konieczno?? uwzgl?dnienia i skonsolidowania ró?nych tradycji i praktyk szwajcarskich archiwów b?d?cych pod wp?ywem archiwistyk niemieckiej, francuskiej i w?oskiej.
- uwzgl?dnienie zró?nicowanych potrzeb i wymaga? dla du?ych, ?rednich i ma?ych archiwów
- w przeciwie?stwie do normy mi?dzynarodowej maj?cej charakter ogólny / generalny –G/, norma narodowa uwzgl?dnia i reguluje ró?norodne postaci dokumentów (tak?e opisy dokumentacji audiowizualnej, kartograficznej i obiektów trójwymiarowych).
- poprzez zastosowanie przyk?adów opisu poszczególnych poziomów z archiwów szwajcarskich norma staje si? bardziej czytelna i zrozumia?a.

Wytyczne nie  maj? charakteru obligatoryjnego- dokumenty wydawane przez VSA nie s? aktami normatywnymi dla archiwów szwajcarskich- wskazuj? jedynie sposób opisu wielopoziomowego, zgodny z normami mi?dzynarodowymi zaadoptowanymi dla potrzeb narodowych, wypracowanych we wspó?pracy z wieloma ?rodowiskami archiwalnymi. Sam ISAD (G) znajduje si? w katalogu obowi?zuj?cych w Szwajcarii standardów archiwalnych dla udost?pniania zasobu archiwalnego.
Wytyczne bardzo mocno akcentuj? mo?liwo?? ich dostosowania do warunków wewn?trznych tj. kantonalych odr?bno?ci, specyficznych unormowa? i praktyk oraz z?o?ono?ci tektoniki zasobu, która jest inna w ka?dym archiwum.  Ta ró?norodno?? archiwistyki szwajcarskiej widoczna jest tak?e  w niejednorodnym stosowaniu podstawowej terminologii- np. okre?lenie „zespó? archiwalny”, to zarówno Bestand, Fonds, a nawet Akcession. W praktyce te? nazewnictwo poszczególnych poziomów opisu archiwalnego w archiwach szwajcarskich jest bardzo zró?nicowane.  
Obecnie zasób archiwów szwajcarskich przy ca?ym zró?nicowaniu,  publikowany jest w sposób jednolity na stronach internetowych poprzez tzw. scopeArchiv, który opiera si? równie? na zasadach opisu wielopoziomowego, u?o?onego hierarchicznie  od poziomu ARCHIWUM do poziomu DOKUMENT. Jego budow? rozpocz?to na pocz?tku tego wieku z udzia?em archiwów pa?stwowych w Bazylei i Thurgau, a przede wszystkim szwajcarskiego  Bundesarchiv.
Zachowuj?c podstawowe za?o?enia i konstrukcj? normy generalnej, Richtlinie wprowadza kilka  charakterystycznych   dla szwajcarskiego modelu pragmatycznych rozwi?za?.
Norma obejmuje 26 elementów opisu uj?tych w 7 g?ównych blokach tematycznych opisu dostosowanych do 5 g?ównych poziomów opisu. Jest to norma pozwalaj?ca na  kompleksowy opis archiwalny od poziomu najszerszego „archiwum” po najmniejsz? cz?stk? okre?lon? jako „dokument”. ??czy w sobie tak?e i wykorzystuje inne podstawowe standardy  opisu, a wiec ISDIAH  i ISAAR (CPF).
Szwajcarski standard obejmuje poza przewidzianymi przez ISAD (G) poziomami:
2. Zespó? /Bestand)
 3. Seria /Serie
4. Jednostka archiwalna /Dossier
5. Dokument/Dokument
tak?e poziom  1. Archiwum /Archiv.  Do opisu dodatkowego poziom Archiv  norma wskazuje standard International Standard for Describing Institutiones with Archival Holding (ISDIAH).
Kolejnym autorskim elementem rozwijaj?cym norm? generaln? ISAD jest wprowadzenie rozbudowanego wariantu opisu poziomu dokument, w zale?no?ci od formy fizycznej tego zapisu. Tak wiec dokument opisywany mo?e by? jako:
5.1 Bild/ dokument obrazowy (np. fotografie, plakaty i inne obrazy nieruchome)
5.2 Film / film
5.3 Ton/ nagrania
5.4 Pläne/Karten/dokumentacja kartograficzna
5.5 Objekte/ obiekty trójwymiarowe  
5.6    Urkunden/ dokumenty pisane
Ponadto same archiwa szwajcarskie o ró?nej proweniencji – wytyczne kierowane s? do ka?dego rodzaju archiwów- znajd? w tym dokumencie propozycj? opisu wielopoziomowego dla jednostek o ró?nej wielko?ci- a wi?c dla  archiwów  du?ych, ?rednich i ma?ych. W?a?nie w zale?no?ci od wielko?ci samych archiwów i struktury zasobu, uzale?niona jest struktura poziomów opisu, bo poza 5 podstawowymi poziomami, szwajcarska norma przewiduje ró?ne po?rednie warianty poziomów.
Niezmiennie jednak, poziom opisu dotycz?cy zespo?u, wytyczne  uznaj? za kluczowe i najwa?niejsze. Norma szwajcarska odnosi si? zespo?ów archiwalnych i sytemu powstawania  i tworzenia zespo?ów archiwalnych na gruncie narodowym. Wytyczne wskazuj? przy opisie poziomu ZESPÓ? kilka opcji nazwania zespo?ów archiwalnych w zale?no?ci od przynale?no?ci danego zespo?u do systemu podzia?u zespo?ów, na tworzone wed?ug zasady pertynencji, proweniencji a tak?e mieszanych.
W Szwajcarii zespo?y  tzw. historyczne  podlegaj? zasadzie pertynencji, która jest rozumiana jako podzia? rzeczowy  lub jako podzia? wed?ug form zewn?trznych dokumentacji. Zbiory te okre?lane s? jako Pertinenzbestände.   Zespo?y dotycz?ce tzw. najnowszej historii Staatliche Bestände (Moderne Bestände, Provenienz-System)  s? przyjmowane od 1971 r.  do archiwum, zgodnie z zasad?  proweniencji  i okre?lane s? jako Provenienzbestände.
Dzi?ki wspólnej pracy ?rodowiska archiwalnego Szwajcarii skupionego w VSA,  powsta?a  jedna z pierwszych na ?wiecie  adaptacji standardu ISAD (G). By? ona tworzona  wraz z budowaniem  jednolitego sytemu publikacji zasobu archiwalnego opartego o opis wielopoziomowy scopeArchiv,  który funkcjonuje równie? w pozosta?ych krajach strefy niemieckoj?zycznej.  By? mo?e w kraju o tak zró?nicowanych wp?ywach i metodyce archiwalnej, narodowa norma mi?dzynarodowego standardu  pozwoli na w miar? jednolite sporz?dzanie opisów archiwalnych, przy jednoczesnym zachowaniu ró?nic, odmienno?ci i unikatowo?ci systemu archiwalnego Szwajcarii, który równie? sam w sobie stanowi warto??. Opublikowane wytyczne godz? ze sob? unifikacj? post?puj?c? we wspó?czesnym ?wiecie, z tym, co wynika z sprawdzonych tradycji i praktyk  odmiennych w zró?nicowanej pod tym wzgl?dem Szwajcarii.

Na podstawie: Schweizerische Richtlinie für die Umsetzung von ISAD(G).
Jolanta Le?niewska
AP P?ock O/Kutno