W sali wystawowej Archiwum Narodowego na Chodovcu w Pradze (Narodní archiv Pracha) dnia 15 maja 2026 r. otwarto nową wystawę panelową, tym razem poświęconą działalności międzynarodowego ruchu studenckiego w okresie zimnej wojny (1945–1991). Wystawę przygotował Instytut Historii Najnowszej Akademii Nauk Republiki Czeskiej oraz Uniwersytet we Fryburgu.

W czasie uroczystego otwarcia słowo wstępne oraz informację o okolicznościach powstania oraz celach ekspozycji wygłosili dyrektor Archiwum Narodowego Milan Vojáček, archiwistka Lenka Kločková oraz historyk Mikuláš Pešta.
Sama wystawa koncentruje się przede wszystkim na wydarzeniach z życia akademickiego, jaki rozgrywały się „poza salą wykładową”. Ukazuje międzynarodową współpracę studencką w podzielonym politycznie świecie poprzez jej wizualną kulturę (plakaty, fotografie).
Wystawa poświęcona jest różnym obszarom współpracy studenckiej w epoce dwóch wrogich bloków. Wspomina o działaniach podejmowanych w okresie łagodzenia napięć w latach 70. (tzw. odprężenie) czy o współpracy na kanwie tematyki antykolonialnej. Przedstawia sport jako wyjątkową platformę spotkań, ukazuje formy podróży studenckich czy finansowania studiów. Nie pomija również roli kobiet i przeszkód, z jakimi borykały się studentki, które po raz pierwszy w latach 50. i 60. XX wieku licznie rozpoczynały studia na uniwersytetach.
Z pomysłodawcą i głównym autorem wystawy – dr Mikulášem Peštą z Instytutu Historii Najnowszej Akademii Nauk w Pradze, Archiwum Narodowe w Pradze współpracuje intensywnie od 2019 r. W tym przypadku, w ramach realizacji międzynarodowego projektu badawczego „From Student Internationalism to Erasmus: Globalization and Europeanization of Student Life since 1945“ (Od internacjonalizmu studenckiego do programu Erasmus: globalizacja i europeizacja życia studenckiego po 1945 roku), Archiwum Narodowe udostępniło Mikulášowi Pešcie obszerny, nieopracowany dotąd zbiór Międzynarodowego Związku Studentów (Mezinárodní svaz studentstva – International Union of Students, IUS). Dokumenty tej organizacji pochodzą z jej dawnej siedziby przy ulicy Pařížskiej w Pradze (pozyskano je latach 2008 i 2012). Zbiór ten liczy łącznie 179 metrów bieżących, jest przechowywany w 480 kartonach, 222 pakietach, obejmując m.in. 65 taśm filmowych, 55 nagrań audio (płyt gramofonowych i kaset magnetofonowych).
Wystawa (sali wystawowa w budynku Archiwum Narodowego w Chodovcu, ul. Archivni 4, Praha 4) będzie czynna do 15 czerwca w dni powszednie w godzinach od 9:00 do 16:00, a jej zwiedzanie jest bezpłatne. Będzie też czynna 23 i 24 maja w godzinach od 10:00 do 18:00.

Więcej:

Národní archiv: V Národním archivu byla zahájena výstava o studentském internacionalismu

Ústav pro soudobé dějiny (Ústav pro soudobé dějiny): From Student Internationalism to Erasmus: Globalization and Europeanization of Student Life since 1945

Projekt: „From Student Internationalism to Erasmus: Globalization and Europeanization of Student Life since 1945“

oprac. Ivo Łaborewicz
AP Wrocław O.Jelenia Góra